Mga Tikasan~

Kung sa among bukid magtanom mi og lubi, kana jud intawng lahing nga bunga nga naay niturok nga lapyong dahon ang among i-ugbok sa yuta. Kinugihan jud intawn kaayo namo. Apan kining akong nasaksihan maoy nidugmok sa akong kasing-kasing og nagsugyot sa akong inosenteng huna-huna nga ang mga taga-syudad ilabi na ning mga adunahan MGA TIKASAN.

Laliman mo na nga ang mga tinanom nga mga lubi sa mga pobre paliton aron dad-on sa syudad aron didto i-ugbok og ipakita sa katawhan nga sila ang pinaka-paspas motanom og lubi. Tan-awa kini ninyong hulagway nga akong nakuha samtang naa mi sa ika-doseng andana sa Nestle building. Nakaingon gud intawn ko nga gahapon wala pay niturok diha, karon pwerte nang daghanang lubi ang niturok. Imposible kaayo ba kay ang building gani mismo nga maoy giturokan sa mga lubi wala pa mahuman.

Naa pa gyud koy nadunggang mga hungihong gikan sa mga nagkadaiyang baba diri sa Makati nga naay napriso tungod lang aning bag-o nilang gipananom. Naa kunoy usa ka tawo nga manananggot, nisaka aning mga lubiha kay yawat nalang unta kuno makakwarta siya pinaagi sa tuba nga iyang makuha aning mga lubiha. Og tuod man, nakapangabis gyud intawn ang tawo apan sa niaging kadlawn kuno, ang mga trabahante niining gitukod nga building gitangko ang mga sugong. Apan sa kasubo sa manananggot kay usa ra kuno ang iyang nasakpan. Ang nakapait pa kay nagpasuko-suko pa kuno ang iyang nasakpan tungod kay sa dihang iya kining nasakpan sa akto nga nanangko sa iyang mga sugong, iya kining gisinggitan ang maong kawatan.

Tungod sa kakurat, nidailos intawn ang kawatan. Pwerteng daghanang garas sa iyang dughan og tiyan. Sa dihang nidapat na ang iyang mga tiil sa semento, iyang gikasuk-an ang manananggot kay nganong gipakuyawan kuno siya. Sigun sa akong nasayran, mao kuno ni ang giingon sa kawatan: “Oo na, sakpan na kung nasakpan. Ayaw lang ko’g pakuyawi! Kung nahagbong pa kuno ko beh!”. Nitawag pa jud kuno og pulis ang kawatan og iyang gipapreso ang manananggot. Sus kaluoy intawn sa manananggot. Gihikawan na gyud sa hustisya og kaangayan!

Busy lang~

Sukad adtong Sabado, wala na jud ko lung-i sa akong mga buluhaton. Daghan kaayo ko’g gi-asikaso nga mga papeless sa mga tag-iya’g yuta didto dapit sa Cavite. Maski gamay kaayong yuta-a gikagubtan man sa mga myembro sa pamilya. Pag-adto gani nako sa usa nako ka-kliyente sa Cavite, naabtan nako nga gisulong siya sa iyang manghod nga nagbitbit og kutsilyo nga pwerteng taasa, mura’g espada kadak-a. Nagsinggit-singgit siya kay tungod kuno lagi nga aduna pay yuta nga wala mabahin og giangkon na kuno kini sa iyang maguwang nga akong kliyente.

Sigun sa akong nakuhang impormasyon kay ako man lagi ang nagkupot niining kasoha, nabahin naman tanan nilang kabtangan nga kabilin sa ilang namatay nga mga ginikanan. Apil na gani ang hungot og sugong sa tuba nabahin naman. Wala ko kaantos, ako nalang siyang gipangutana kung unsa pa ang iyang gipangita kay napirmahan naman niya ang tanan. Naa siya’y gipanulti nga naglisod ko’g sabot kay paspas kaayo nya pataka lang siya’g tudlo. Kadugayan niya’g balik-balik og yaw-yaw nasabtan na nako nga ang yuta nga wala pa mabahin nga maoy iyang gipasabot kadto diayng naa sa abuhan sa iyang maguwang og ang naa sa ilang mga kaang sa mga misetas, apil pa jud kuno ang buling og mga agit-it sa iyang maguwang. Sus ginoo!

Bitaw oi, sa tinuod lang nagpuliki na ko diri sa akong gimbuhaton sa opisina. Nidalikyat lang gani ko karon kay wala pa akong bossing. Hayy, kapoy ning naa ta sa kalibotan sa showbiz oi…aw unsa bah..

Para dili bitokon~

Ika-napu’ nga gula sa kinabuhi ni Gamayng Juan..

Sa Science nga klase ni Gamayng Juan, nag-andam og mga aparatu ang iyang maestro. Nagbuhat kini og eksperimento para ipakita sa iyang mga tinun-an og makakuha usab sila’g leksyon kabahin sa ilang masaksihang eksperimento.

Sa usa ka baso nga naay sulod nga tubig, gihulog sa maestro ang usa ka bitok. Nagkitiw-kitiw kini nga mura’g malipayon sa kabugnaw sa tubig nga iyang gilangoy-langoyan.

Sa pikas baso nga alcohol ang sulod, gihulog sa maestro ang usa pa ka bitok og nagkisi-kisi kini sa kahapdos og kasakit nga iyang nahiaguman og kalit lang nilugdang og namatay.

Gisimhot ni Gamayng Juan ang baso nga naay alcohol og nibalik kini sa iyang lingkoranan nga nagtando-tando sa iyang ulo og nakontento sa iyang nahuna-hunaan.

Nangutana ang maestro sa iyang mga tinun-an, “Unsa’y inyong nakat-onan sa akong eksperimento?”

Kalit lang nisyagit si Gamayng Juan sa iyang tubag, “Manginom ta’g Tanduay para dili ta bitokon!”

Tungod may kinabuhi~

Kinutlo gikan sa mga drama sauna sa diway ar-ets (DYRH) nga nag-ulohan “Tungod May Kinabuhi”.

Gusto lang nakong balikon sa pagtuyok ang taknaan og ilatid diri sa akong payag ang mga linya nga akong nagustuhan gikan niining programa sa radyo sauna.

“Yeheyy hahahahaha yeheheyy
Pagkasadya,
Pagka malipayon,
Tungod may kinabuhi, og unya…
Huhuhuuuuwowowo, waaaaaahhhwawawa
Pagbakho,
Pagkamasulob-on,
Tungod may kinabuhi, og unya…
Aaahhhhhhhhhh, ooooohhhhhhh, yeeaaaahhhh
Pag-agoo,
Nag-alindasay,
Pag-kalami,
Tungod sa BINUHI“

Batang bisyoso~

Ika-siyam nga gula sa kinabui ni Gamayng Juan 

Naay usa ka tawo naglakaw sa karsada og nakit-an niya si Gamayng Juan nagtungko sa bato og nanigarilyo.

Tawo: “Sus kabata pa nimo dong nanigarilyo na ka?”
(Wala lang kini panumbalinga ni Gamayng Juan)
Tawo: “Pila bay edad nimo dong?”
Gamayng Juan: Says
Tawo: “Susmaryosep, kabata pa nimo! Pilay edad nimo nga nagsugod ka’g panabako?”
Gamayng Juan: “Kadtong una nakong gawas sa prisohan!”
Tawo: “Hah? Kanus-a man ka napriso?”
Gamayng Juan: “Nakalimot ko oi, hubog ko ato!”

Kahibulungang panghitabo~

Ika-walong gula og pinakamasulub-ong yugto sa kinabuhi ni Gamayng Juan.

Ang maestra ni Gamayng Juan nihatag kanila og assignment mahitungod sa Kulba-hinam nga kahibulungan og ila kining i-deliver sa tibuok grade 1 nga klase.

Sa unang bahin, wala tawga sa maestra si Gamayng Juan tungod sa kasipat og kabastos niini og huna-huna apan niabot ang turno ni Gamayng Juan og walay mahimo ang maestra.

Nibarog si Gamayng Juan, nikuha sa chalk og naghimo’g tuldok sa blackboard.

Mura’g naibtan og tunok ang maestra kay dili bastos ang gireport ni Gamayng Juan apan sa iyang kahibulong iyang gipangutana si Gamayng Juan.

Maestra: Unsa man na dong?
Gamayng Juan: period mam
Maestra: Kabalo ko apan unsa may naa ana?
Gamayng Juan: Giatay nalang mam wala jud ko kabalo nahibung sad gani ko. Apan ganina pagpamahaw namo, nisumbong si ate ngadtong Papa nga usa kabuwan na kuno siyang walay period. Nikirig akong Papa, gikuyapan akong mama og nagpakamatay among silingan.

Ipadala ang bike~

Ika-pitong gula sa kinabuhi ni Gamayng Juan:

Gamayng Juan: Ma, gusto ko’g bag-ong bike!
Mama: Paghimo’g suwat og ipadala ni Papa Jesus para dad-on ni Santa Claus para nimo kay hapit na ang Christmas.
Gamayng Juan: Sure, Ma.

Dali-daling nikuha og papel si Gamayng Juan og nagsugod sa pagsulat.

“Dear Jesus,

Sukad sa akong pagkahimugso, usa na ko kabuotang bata.
Gusto unta ko’g bike!

Imong amigo,
Gamayng Juan”

Gibasa ni Gamayng Juan pagbalik iyang suwat og nakonsensya siya kay usa kini ka dakong botbot busa naghimo siya’g bag-ong suwat.

“Dear Jesus,

Gusto unta ko’g bag-ong bike.
Hatagi ko beh, promise magpakabuotan na jud ko!

Imong amigo,
Gamayng Juan”

Wala mahimutang si Gamayng Juan busa iya kining gigisi kay sa iyang huna-huna dili niya matuman ang iyang isaad sa iyang Amigo. Nigawas siya sa balay og naglakaw-lakaw sa karsada samtang naghuna-huna og bag-ong estratehiya. Nakaagi siya’g kapilya nga naay estatuwa ni Mama Mary og iya kining gikuha og nibalik siya sa balay aron maghimo og bag-ong suwat.

“Dear Jesus,

Kung gusto pa nimong makita imong inahan, ipadala ang bike!

Signed by,
Gamayng Juan”

Gusto Ko’g Bike!

Ika-unom nga gula sa kinabuhi ni Gamayng Juan 

Pipila ka buwan ang nilabay human nagbuwag ang ginikanan ni Gamayng Juan, nadunggan niya ang iyang Mama nga nag-agoo sa dihang niagi siya sa kwarto sa iyang Mama. Iya kining gilili, og nakita niya iyang Mama nga naghapyod-hapyod sa iyang dughan og sa iyang bisong og nag-alindasay samtang gisampit ang mga pulong nga “oohhh gusto ko’g laki, hhaaaahhhh gusto ko’g laki!”

Su’d sa duha ka buwan, iya kining nasaksihan sa makadaghang higayon.

Usa ka adlaw niana samtang naabot sa balay si Gamayng Juan gikan sa iyang tunghaan, nadunggan na sab niya ang agoo sa iyang Mama. Agoo nga daw mura’g naghilak sa kalami. Iya kining gilili og iyang nakita iyang Mama nga naay lalaki nga nagpatong.

Nikalit og dagan si Gamayng Juan padulong sa iyang kwarto og naghubo sa iyang purol og gihapyod-hapyod niya ang iyang gamitoy nga kinatawo samtang giyawyaw kining pulonga: “gusto ko’g bike, oohhh gusto ko’g bike!”

Nakalimtang isubay~

Naa pa diay koy nakalimtan og subay ninyo nga akong mga ig-ampo. Ang mga taxi sa Thailand pwerteng mga nindota. Kung ang mga taxi sa ato, magtuya-tuya na, sa thailand sinaw og hugot pa kaayo ang dagan. Toyota Altis kasagaran ang nagdagan og sigun sa akong namatikdan, walay laing brand sa auto ang gihimong taxi ngadto kundi Toyota lang. Kung diri sa atoa naa tay KIA, sa Thailand Toyota Altis. Kung diri sa atoa naa tay Mitsubishi nga taxi, sa Thailand Toyota Altis lang gihapon.

Sinaw pa kaayo mura’g bag-o pa kaayo bah. Halos tanan jud. Kaso ang driver dili kasabot og iningles. Sus maryosep, bisan imong singkahan dili lang jud motingog kay wala kasabot. Pakusgan lang ang radyo para lang siguro ta malingaw. Mao diay ituyok-tuyok na diay ta para modako ang patak sa metro.

Usa pa nga akong namatikdan, right-hand drive ilang mga sakyanan didto. Hasta ang bisekleta og motorsiklo right-hand drive sad.

Pamalandong~

Kinsa siya nga nag-agni kanako
aron talikdan ang mga buluhaton nga kanako imong gisugo?
Og kinsa Ka ba nga kanako nagbantay
og sa panahon nga ako gikapoy, Imo kong gipapahulay?
Apan kinsa ako nga Imong gipahimutang
bisan pa man nga ako ikaw’ng gisalikway og gitalikdan?

Kinsa siya nga nag-guyod kanako sa kangit-ngit
diin didto nako nadunggan ang wa’y hunong nga pagsinggit sa kasakit?
Og kinsa Ka ba nga nagtawag kanako sa matarong
padulong sa paraiso nga puno sa kalipay nga maoy akong gihandum?
Apan kinsa ako nga nitamay kanimo apan Imong gihuwat
bisan pa man sa akong paglimod sa imong mga Pulong og wala nako gidawat?

Kinsa siya nga nagtukmod kanako sa usa ka dagat
nga puno sa balod sa kalibutanong bahandi aron lang maangkon ang akong kalag?
Og kinsa Ka ba nga kanako kanunayng naghaw-as
og nakigtigi sa mga higanteng balod sa bugtong tuyo nga ako maluwas?
Apan kinsa ako nga naglansang Kanimo og nagtukmod sa kaalaot
apan Imong giluwas tungod sa Imong gugma og walay pagdumot?

Sa panahon nga ako malipayon
iya’ng balay ang akong gisudlan og siya ang akong kauban
Sa panahon nga ako masulob-on
Ikaw ang akong duolon og ang bugtong kong kadangpan
Sa kadako sa akong mga sala
Nahimo pa gihapon nako nga kanimo magyaga-yaga

Apan sa panahon nga ako nahisikamod
Gi-iwagan Mo ang dalan ubos sa gugma mo nga nagtubod
Sa panahon nga kanimo ako naglikay-likay
Imo kong gipas-an og giilisan Mo ang sapot kong nagkagidlay
Tungod sa Kasing-kasing Mong maluluy-on
Imo kong gipakamatyan bisan pa man sa akong pagkabotboton

Oh Espiritu Santong magbalantay,
Ipalayo intawn ko anang demonyo nga taas og sungay
Kristo nga mahigugmaon og akong manunubos
giluod ko sa akong kaugalingon samtang nagbitay ka sa krus
Diyos Amahan kong magbubuhat,
Sa Imong pagkarga kanako, wala pa kaha ka mabughat?